Ti-Entertainment

Muhammed Hamidullah- Çağdaş İslam Alimleri 1 İslam

Muhammed Hamidullah- Çağdaş İslam Alimleri 1

Muhammed Hamidullah

“İster ırkî ister ideolojik esaslara istinat etsin, bir millete hayatiyet veren şey ancak hukuktur” M.Hamidullah

Çağdaş İslam alimlerden olan Muhammed Hamidullah 19 Şubat 1908 tarihinde Haydarabad Nizmlığında doğdu. Köklü ilmî geleneğe sahip olan,  8 çocuklu kalabalık ailenin en küçük ferdi, ilk ilmî ve dini bilgilerini babasından almıştır. İlim yolunda harcadığı zaman ve ilgiden dolayı hayatı boyunca evlenmemiştir. Lisabs eğitimini Daru’l-Ulûm Medresesi’nde ve Osmaniye Üniversitesi’nde lisans eğitimini tamamladı ve aynı Üniversitede Hukuk fakültesinde Devletler Hukukunda lisans yaptı. Bu Üniversite’de doktorasını da yaptı. Doktora çalışmasını tamamlamak için Almanya, San’a, Mekke, Medine, Beyrut, Şam ve Kahire’de bulundu.  1929’da Hanefî alimlerinin eserlerini neşretmek için kurulan “Meclisu ihyai’l maarifi’n-numaniyye’nin kuruluşuna katıldı.

İkinci doktorasını Avrupa’nın en kaliteli ve tanınmış Üniversitelerinden olan Paris’teki Sorbon Üniversitesi’nde “Hz. Peygamber ve Dört Halife Döneminde İslam Diplomasisi” üzerine yaptı. Onun felsefesi İslam’ı söz ile değil hal ile öğretmekti ve yıllarca da bunu yaptı. Ömrü boyunca  bir çok şarkiyatçı ile mücadele etmiştir

1936–1946 yılları arasında ülkesinde Osmaniye Üniversitesinde İslam Hukuku ve Devletler Hukuku Profesörü olarak görev yaptı.

“1946 yılında Haydarabad Nizamlığının BM’ye üye olması için kurulan delegasyona seçilen Hamidullah, yurtdışındayken Hindistan Haydarabad’ı işgal etti. Bu işgal dolayısıyla pasaportu elinden alındı ve bir daha da ülkesine dönemedi. 1996 yılına kadar da Fransa’da vatansız bir kişi kimliğiyle yaşamını sürdürdü.  O hiçbir zaman Hindistan’ı ülkesi olarak kabul etmedi. Hindistan’ı hayatının sonuna kadar hep işgalci gördü. Ölünceye kadar da hep bir gün bağımsız Haydarabad’a döneceğinin hayallerini kurdu. Bir defasında kendisine İngiltere’ye niçin gitmediği sorulunca, Hindistan ile İngiltere arasında suçluları iade anlaşması var. Oraya gidersem beni iade ederler korkusuyla gitmiyorum cevabını vermiştir.” [1]

17Aralık 2002 (12 Şevval 1423)’de ölmüştür.

 

İlmî şahsiyeti:

Kendisi ilim erbabı olarak ilim tahsiline çok önem verirdi. Mescid-i Nebevî’nin İmamı Hasan b. İbrahim eş-Şair’in huzurunda Kur'an-ı Kerim’i baştan sona kadar okuyarak bir icazet name almıştır.

Muhammed Hamidullah Arapça, Urduca, Fransızca, Almanca ve İngilizcede eserlerini bizzat neşretmiştir. Ancak bu dillerin dışında, Türkçe, Farsça, Sanskritçe, İtalyanca ve Rusça’yı da biliyordu. Onun dil öğrenmedi ki mantığı, o dilde İslam kültürüne ait bir eser varsa onu ilim dünyasına kazandırmaktır. O öğrendiği dilleri çok iyi kullanırdı. Çeşitli alanlarda yazdığı 40’a yakın eseri, 700 makalesi ve Başta İmam Muhammed’in Siyer-i Kebir-i olmak üzere çok sayıda neşirleri vardır. Eserleri yirmiden fazla dile çevrilmiştir.

Ağırlık olarak Asr-ı Saadet dönemini incelemiş, araştırmalarını bu alanda yoğunlaştırmıştır .“Ben Asr-ı saadeti incelemekten bıkmadım”

Hitabeti ve sulubu fevkalade idi. Kaç kişinin kaşısında konuştuğu önemli değildi. Disiplinli ve prensipli bir hayat yaşamaya önem verirdi. Derslerını aksatmaz muhakkak söz verilen zaman ve mekanda bulunur katılımcıların sayısına bakmazdı. Paris’te Pazar günleri saat 14:30’dan 16:00’ya kadar yapılan derslerin birisini talebesi olan İhsan Süreyya Sırma şöyle anlatıyor. „Sobayı yaktım. Yarım saat geçmişti ki kimse gelmedi. Ben sobayı söndürmek için eğildiğimde kulağımdan tutarak beni kaldırdı ve şöyle dedi: “İhsan bu sobayı şimdi söndürürsen bu soba bir daha yanmaz. Otur karşıma dedi.” Ben de karşısına oturdum. Bana tam bir buçuk saat ders anlattıBu anekdot onun ilme ne kadar değer verdiğini gösterir.

  Bir çok yeniliğe ve farklılığa imza atmıştır.Araştırmaları çok geniş ve kapsamlı olmuştur.  Muhammed Hamidullah, tarihi bir arkeolog gibi, bilgileri olduğu gibi alıp sunmuştur. Tarihi gerçek verilere dayanarak vermiştir. Bu nedenle ona tarih arkeologu da denilmiştir. İslamî ilimlerde pek çok ilklere imza atmıştır.[2]

Onun dakikliğinin en güzel örneğini Salih Tuğ şöyle anlatıyor. Benden bir gün Sultanahmet camii’nin mihrabında Hacerü’l-Esved taşından parçalar olup olmadığını araştırmamı istedi. Biz hayretler içerisinde araştırdık. Sonunda Sultanahmette Sokullu camiinin mihrabında ve Süleymaniye’deki Kanuni türbesinde bu parçaların varlığını tespit ettik. Ama asıl merakımız bu bilgilerin hocanın ne işine yarayacağıydı. Sonunda öğrendik ki, Kâbe’nin sonradan tamir gördüğüne ve bir ara Hacerü’l-Esved’in çalındığına dair görüşlerini kanıtlamak için bu bilgileri istemiş

Kur’an-ı Kerim meali hakkındaki görüşü en öne çarpan çalışmalarındandır.[3]Kuran hayatımızın rehberidir.  Kur'an’ın nüzulü bütün İslamî ilim dallarından öncedir. Dolayısıyla ayetlere ve özellikle kavramlara anlam verirken, bu kavramlara sonradan İslam ilimlerinin yüklediği anlamlardan bağımsız olarak anlam verilmelidir. Aksi takdirde gerçek anlamı verilmemiş olur. Özellikle gramer kaidelerinden uzak durarak anlam verilmelidir. Çünkü Kur'an-ı Kerim’de gramer kaidelerine aykırı ifadeler vardır.

 

 

Fıkıhçı Olarak Muhammed Hamidullah

Hamidullah Türkiye’de fıkıh ve usulünü önemli çapta etkilemiştir. Onun katkılarıyla Türkiye’deki medreselerde artık fıkıh metinleri ve onların şerhlerinin yanında diğer mezheplerin görüşlerinde de faydalanmaya başlanıldı. Diğer mezheplerin eserleri de tercüme edilip okunmaya ve incelenmeye başlandı.

Muhammed Hamidullah, her alanda hatta ibadetlerde bile içtihattan yanadır. İçtihadı savunur. Islam Hukuku çerçevesinde çok çeşit makale ve eser kaleme almış ve bu ilme büyük katkıda bulunmuştur. Muhammed Hamidullah’a gore İslam Hukuku çok gelişmiş ve varolan Hukuk sistemlerini de etkilemiştir. Hamidullah “Hukuku bilim olarak ilk inceleyenler Müslümanlardır” demiştir. Çünkü İslam’dan önceki din, kültür ve medeniyetlerin kanunları vardı ama bir hukuk sistemleri yoktu. Bununla irtibatlı olarak müslümanların daha en başlarda, sadr-ı islam döneminde bir Anayasa’ya sahip olduklarını dile getirir. İslam’dan önce hukuk, Roma Hukuku gibi mesela, sadece insan-insan, insan-diğer canlılar ve eşya arasındaki ilişkiyi düzenliyordu. Ancak İslam dini buna insanın Allah ile olan ilişkisini de ilave etti. İslam’ın getirdiği hukuk sistemi çok kapsamlı ve fonsiyoneldir. Özellikle Hanefi mezhebi fıkıh anlayışı her türlü toplumsal gelişmelere ayak uydurabilir ve o toplumu ayakta tutacak bir Hukuk sitemi sunmaya ehildir. Her türlü alanda yenilikler ve sistemli, insaların maslahatına uygun hukukî kaideler ve düzenlemeler sunmuştur.[4]  

Vergilerin tahsili ve tasarrufu kurallara bağlanmıştır. Bunun birtakım görevliler ve “Bakanlıklar” bile ihdas edilmiştir. Vergi verme ve alma İslam’dan önce kralların veya devlet yöneticilerin keyfine bağlı iken İslam ile birlikte bu belirli nizama sokuldu. Böylece toplumda eşitlik ava adalet sağlanmıştır.

Aynı şekilde insanların fiilleri ve kavilleri belirli hukukî çerçevede derecelendirilip tasnif edilmiştir. İslam hukuk felsefesi hüsun-kubuh, yani iyi-kötü düşüncesi üzerine oturtulmuştur. İslam hukuku maddi yaptırımların yanı sıra manevi yaptırımla da hukuku güçlendirmiştir. Bunun sonucunda fiiller farz, vacip, sünnet, mekruh, müstahap gibi değerlerle ince ayrıntıya tabi tutulmuştur.

İslam Hukukcuları bütün bu kaideleri, sistemli değerler ve kanunlar bütününü ve teorileri oluştururken şüphesiz en büyük ilhamını Kur’an-ı Kerim ve Allah Resulü’nün sünnetinde almıştır. Ancak bu özellikle Hanefi mezhebinde   İslam Hukukunun tek kaynağı değildir. İslam Hukuku ve özellikle Hanefi mezhebi örfe büyük önem vermiştir. Özellikle nassın açıklık getirmediği durumlarda örfün çözümü kesin olarak kabul edilmelidir. Örfe bakılmasının yanı sıra maslahat, şerh-u men kablena vb gibi kaynaklarda dikkate alınır.

Muhammed Hamidullah İslam Hukuku-Roma Hukuku ilişkisi konusunda da önemli fikirlere sahip bir alimdi. Ona göre İslam hukuku terimleri ve sistematiği bakımından Roma hukukundan tamamen farklıdır. Hamidullah ile birlikte Hukukun sadece Roma ve Cermen hukukundan ibaret olmadığı anlaşıldı. O İslam hukuku, Roma hukukundan etkilenmiştir iddiasına şöyle cevap vermiştir. ”İslam Hukukunda riddetin cezası ölümdür. Roma hukukunda da böyledir. Alsa alsa bunu almıştır. (Bu sözüyle aslında bu iki hukuk arasında benzerliğin hiç olmadığı söylemek istemiştir”). [5]

 

Mezheplere Bakışı:

Bazıları onun herhangi bir mezhebe bağlı olmadığını iddia etse de Muhammed Hamidullah Şafii mezhebine göre amel ederdi. Onun amacı bütün mezhepleri bir arada tetkik etmek ve ortak malzemeyi ortaya çıkarmaktı. Mezhep farklılığı, din farklılığı veya fıkır farklılığı anlamına gelmez .Ona göre mezheplere ait farklı görüşler, Peygamberimizin değişik zamanlarda aynı konuda ortaya koyduğu farklı uygulamalardır. Hadislerin vürüd sebepleri vardır ve bunlara göre farklı yorumlar, mezhepler ortaya çıkar. Asla bir mezhep diğer mezhebe göre üstün değildir. O mezheplerin varlığını Allah’ın bir lütfü olarak görürdü. Çünkü mezhepler sayesinde Peygamberimizin farklı zamanlarda söylediği sözler ve ortaya koyduğu davranışlar değişik mezhepler vasıtasıyla yaşatılmıştır. „Belki de Allah en sevgili kulu olan Peygamberimizin söz ve davranışlarının bir şekilde devam etmesini istemiştir“[6]

Hamidullah ilmi çalışmalarının yanı sıra dünya Müslümanlarının siyasi, sosyal ve ekonomik sorunlarıyla da ilgilenmiştir. Pakistan’da Anayasa hazırlanmasına katkıda bulunmuştur. Misyonerlik hareketlerinin tehlikesine dikkat çekerek tedbir alınmasını istemiştir. Afrika’da İslam’ın yayılışını dikkatle takip etmiştir. Aliye İzzet Begoviç ile yakın temas içinde olmuştur. Milliyetçilik ve milli devlet Hamidullah’a göre İslam’a hakarettir. O İslam’ın evrenselliğinden yanaydı. Renk ve ırk ayrımı olmaksızın din mensubiyetine bakardı. O sürekli hilafet rüyası görürdü. Amacı müslümanları bir çatı altında, tek sancak-hilafet sancağı altında görmek.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Muhammed Hamidullah’ın Bütün Eserleri:

  1. İlk İslam Devleti
  2. Hz. Peygamberin 6 Orjinal Diplomatik Mektubu
  3. İslam Müesseselerine Giriş
  4. İslam tarihine Giriş
  5. İslam Anayasa Hukuku
  6. İslam’a Giriş
  7. İslam’ın Doğuşu
  8. İslam’da Devlet İdaresi
  9. Kur’an-ı Kerim Tarihi
  10. Allah’ın Elçisi Hz. Muhammed
  11. Hz. Perygamber’in Savaşları
  12. İslamiyet ve Hıristiyanlık
  13. İmam-ı A’zam ve Eseri
  14. Muhtasar Hadis Tarihi
  15. İslam’ın Hukuk İlmine Katıları
  16. Aziz Kur_an Çeviri ve Açıklama
  17. İslam Peygamberi

 

Bu eserlerinden belki de en önemlisi „İslam Tarihi“ kitabıdır. Siyer alanında yaptığı geniş çaplı araştırmanın semeresi olan bu eser İslam Tarihi açısında çok önemli bir eser haline gelmiştir

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu çalışmada kullanılan kaynaklar:

  • Muhammed Hamidullah Hocam’dan mektuplar. / İhsan Süreyya Sırma. -- İstanbul : Beyan Yayınları, 2006. 484 s. ; 25 cm. -- (Beyan yayınları ; 437)
    1. Yazarlar_Yazışmalar, mektuplar 2. Hamidullah, Muhammed_Biyografya
  • Muhammed Hamidullah’ın İslam kamu hukuku ile ilgili görüşleri. / Fatih Selgeçti. --2007. XV, 190 y. ; 29 cm.
    1. İslâm hukuku
  • Hayatı kişiliği ve düşünceleri ile Muhammed Hamidullah Sempozyumu : (18-19 Kasım 2005) [Hayatı kişiliği ve düşünceleri ile Muhammed Hamidullah Sempozyumu (2005 : Bursa)]. / tertip heyeti Mustafa Kara, Mustafa Uyar, Cağfer Karadaş, Adem Apak, Emin Maşalı, Mustafa Top, Abdullah Demir. -- Bursa : Bursa İl Müftülüğü, 2007. 280 s. : fot., belge ; 21 cm. -- (Bursa İl Müftülüğü U. Ü. İlahiyat Fakültesi yayın no. ) İçindekiler:
    1. Hamidullah, Muhammed_Biyografya
  • Muhammed Hamidullah’ın Kur’ân’a yaklaşımı ve Kur’ân eksenli çalışmaları. / Mehmet Selim Ayday. --2006. XIII, 174 y. ; 29 cm. Tez (Yüksek lisans).--İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı Tefsir Bilim Dalı.
    Tez danışmanı: Prof. Dr. Mevlüt Güngör.
    Eser, yazar tarafından imzalanmıştır.
    1. Kur’ân ilimleri_Araştırma 2. Hamidullah, Muhammed_Biyografya 3. İslâm dini_Araştırmalar 4. Kur’ân ilimleri
  • Muhammed Hamidullah ve çağdaş hadis araştırmalarındaki yeri. / Hale Çerçibaşı. --2008. XIII, 74 y. ; 30 cm. Tez (Yüksek lisans).--Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Hadis Anabilim Dalı.
    Tez danışmanı: Prof. Dr. Mehmet Emin Özafşar.
    1. Hadis_Araştırma 2. Hamidullah, Muhammed_Biyografya 3. Hadis
  • Essays on Islam felicitation volume in honour of Dr. Muhammad Hamidullah. / ed. Hakim Mohammed Said. -- Karaçi : The Hamdard Foundation Pakistan, 1992. 1. c. (XIV, 346 s.) ; 24 cm.
    1. İslâm dini_Denemeler
  • İctihad taklid telfik : Prof. Dr. Hamidullah’ın İslam Peygamberi ile Resulullah Muhammed (S. A. V.) adlı eserleri üzerine bir araştırma. / Sadreddin Yüksel. -- İstanbul : Fazilet Neşriyat , 1975. 64 s. ; 18 cm.
    1. Muhammed, Hz._Biyografya 2. Muhammed, Hz._Medine'deki hayatı 3. Muhammed, Hz._Mekke'deki hayatı
  • Altınay, Ramazan
    Örnek Bir Çağdaş İslâm Bilimleri Araştırmacısı : Muhammed Hamidullah, Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2000, cilt: III, sayı: 3, s. 263-298

 

El Bâbertî

[1]http://www.ihsansureyyasirma.com/makaleler/guencel/10-uluslararas-muhammed-hamidullah-sempozyumundan-notlar.html

[2]Altınay, Ramazan
Örnek Bir Çağdaş İslâm Bilimleri Araştırmacısı : Muhammed Hamidullah, Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2000, cilt: III, sayı: 3, s. 263-298

[3]Muhammed Hamidullah’ın Kur’ân’a yaklaşımı ve Kur’ân eksenli çalışmaları. / Mehmet Selim Ayday. --2006. XIII, 174 y. ; 29 cm. Tez (Yüksek lisans).--İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı Tefsir Bilim Dalı.
Tez danışmanı: Prof. Dr. Mevlüt Güngör.
Eser, yazar tarafından imzalanmıştır.
1. Kur’ân ilimleri_Araştırma 2. Hamidullah, Muhammed_Biyografya 3. İslâm dini_Araştırmalar 4. Kur’ân ilimleri

 

[4]Muhammed Hamidullah’ın İslam kamu hukuku ile ilgili görüşleri. / Fatih Selgeçti. --2007. XV, 190 y. ; 29 cm. 1. İslâm hukuku

[5]Muhammed Hamidullah ve çağdaş hadis araştırmalarındaki yeri. / Hale Çerçibaşı. --2008. XIII, 74 y. ; 30 cm. Tez (Yüksek lisans).--Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Hadis Anabilim Dalı.
Tez danışmanı: Prof. Dr. Mehmet Emin Özafşar.
1. Hadis_Araştırma 2. Hamidullah, Muhammed_Biyografya 3. Hadis

 

[6]http://192.168.1.1/conn-fail.htm

KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER

Nisa Suresi 34-35

Nisa Suresi 34-35 Tefsiri

DEVAMI

"Mecelle-i Ahkam-ı Adliyye" ve "El-Umm"

Fıkıh babları mukayesesi: Mecelle-i Ahkam-ı adliyye El-Umm

DEVAMI

Videolar

  • Nuh Arslantaş: Mustafa Öztürk'le Din ve Hayat: Kur'an'da Yahudilik (Kanal 24 - 27.09.2014)
  • Kinder über den Islam - Ammar und Umeyr
  • Die Spaltung der Umma (Siffin-Tahkim)

Foto Galeri

<p>Yeni Ti-Entertainment.com hakkındaki görüşünüz?</p>