Ti-Entertainment

Sünni Kelam ilminde ilk Devir Kelam

Sünni Kelam ilminde ilk Devir

Sünni Kelam ilminde ilk devir: Mütekaddimin metodu

Eşariyye ekolünün, kurucusundan sonra, en etkili kişiliği Bakillani’dir:

 

-aklî mukaddimeleri vaz’etmiştir ve iman esaslarına bağlamıştır, çünkü deliller bu kaidelere dayanmaktadır.

 -> delilin batıl olduğunun ortaya çıkması ona bağlı olan medlulün de batıl olduğu sonucunu doğurmaktadır. (delilin butlanı

 

-itikadi hususlarda akli tefekküre karşı hadisçilerin saflarında düşmanlık dalgası devam etmiştir.

Nassiyun ( Nascılar) tarafından bu harp Seyh-ul İslam El-Herevi tarafından 5yy da başlatılmıştır.

İbn Teymiyye el-Harrani ve İbn Kayyim el Cevziyye gibi zevatın kitapları devam ettirmiştirler.

  • İbn Salah es sehrizori’nin fetvası: Felsefe ve dolayısıyla Mantık Şerr’dir.
  • Bir zamanar Mutezile vs. ehl-i hadis fakihler çekişmesi, Eşariyye & Maturidiyye vs. Hanbeliler vs. ehl-i Nass ekolü ( Hanbeliler) çekişmesine dönüşmüştür.

 

Atom Nazariyesi yahut ‘Cevher-i Ferd ‘ görüşü

 

Cevher-i Ferd teorisi: Madde aleminin bölünme kabul etmeyen çok küçük parçalardan teşekkül ettiği teorisi.

  • Bu teori alemin hudusunu ispat, fiilleri ancak Allah’a isnad etmek, alemin fiil gücünü inkar etmek acisindan önemli bir vasıtadır.

 

Cevher-i Ferd teorisi’ne benzer bir teori eski Yunan filozoflarından Demokritos’ta bulunmaktadır.

Demokritos’un teorisi:

-Alem idraki duyularla mümkün olmayan çok küçük zerrelerden meydana gelmiştir.

-Sonsuz bir boşlukta devamlı bir hareket halindeler.

-Hareketlerin zamanı yoktur (KadiM) ve kendindendir (Zatİ)

-Zerreler arasında değişiklik yok, ama diziliş miktar sıralama gibi hususlarda değişebilirler.

 

Mutezile’den Ebu’l Hüzeyl el-Allaf madde aleminin bölünme kabul etmediği teorisini ortaya koyan ilk kişi.

Sonrasında: Cüzz-i la yetecezza teorisi.

(Nazzam ve İbn Hazm bu teoriye yani atom nazariyesine karşı çıkmışlardır)

 

Bir takım Oryantalistler İslam’ daki cüz-i la yetecessa teorisini Demokrit’e dayandırmaya çalışırlar, ancak Demokrit’in atom nazariyyesi ile İslam Atom nazariyyesi arasinda mühim farklar vardır:

 

Demokrit                                            İslam alimleri

 

1.Nazari bölünmeyi değil                   hem nazari hem de fiili bölünmeyi  

    fiili bölünmeyi inkar eder               inkar ederler

 

 2.Atomlar kadimdir ve hareket-       Atomlar hadistir, hareketleri Allah’ın onları harekete

    leri zatidir.                                          fiili sebebiyledir. Allah ne zaman isterse tekrar tekrar yaratır

                                                             ne zaman isterse de yok eder.

 

 

  • Bunlardan yola çıkan bazı araştırmacılar İslam atom nazzariyyesini eski Hint’e (Budhizm) dayandırmaktadırlar.

 

Cevher-i Ferd görüşünün Endülüslü Yahudi filozof Musa b. Meymun tarafından özeti:

 

  1. Ma siva tek tek parçalardan meydana gelmiştir. Parçalar birbirinden ayrı, daha küçük parçalara bölünmeyi kabul etmezler. Ancak bir araya gelince kemmiyyet arz ederler, ozaman Cisim oluştururlar.
  2. Bir araya gelmeleri ‘kevn’ ayrılamaları ise ‘fesad’ dır.

 

  1. Hareket etmeleri için boşluk= Halâ vardır. -> açıklamak için: Tedahul yani iki şeyin birinin diğerinde olması

 

  1. Cevher-i Fertler birbirlerine zıt araz cinslerinden her birinin içinden birini aynı zamanda taşırlar Örn: Cevherde hayat arazı varsa onda ölüm arazı da vardır.

 

  1. Arazlar cisimlere hulul ettikleri zaman sadece genel olarak onda bulunmazlar her bir zerresinde (cevher-i fert’inde) bulunurlar. Örn: Kar’ın beyazlığı sadece bir parçasına mahsus değil, kar cismini meydana getiren her bir cevher-i arazda bulunmaktadır.

 

  1. Araz kendilerinden (bizatihi) kaim değildirler, iki zamanda yahut iki anda baki kalamazlar

Araz zamanın en küçük dilimi olan ‘An’ boyunca vardır, sonrasında yok olur. Allah yine cevherin içinde yok olmuş olan arazın çeşidinden bir tane daha yaratır… Bu durum Allah’ın o arazın bekasını istediği sürece bu yaratılış devam eder. (Not: Gazzali ve ateş örneği)

 

       Buna bağlı olarak Kelamcıların bir kısmı: bir arazın yok olması, Allah’ın 1. Arazın yanı sira ‘yokluk arazı’ diye bir   

       2. Araz yaratması ile olur, derler.

 

  1. Arazlar ancak cisimlerle kaimdirler, Cisimler hadistirler öyleyse ‘hadis olan şeylerden hali olamayan varlıklar da keza hadistiler’ ilkesine göre arazlar da hadistirler.
  2. ‘sürekli yeniden yaratma nazariyesi’ (Continuous re-creation)

 

Mütekaddimin  metodu İslamın tefekkürünün orijinal yönünü temsil etmektedir, zira Aristo’nun faraziyeleriyle onun metafizik anlamına muhalif esaslar üzerine dayanmıştır.

  • Bazı araştırmacılar Müteahhirine sahih din felsefesi adını vermişler (Goldziher)

 

Sünni kelam devrinde ikinci devir: Müteahhirin metodu

 

-orijinallik devam etmemiştir! 

-İmam Gazzali ve Razi’nin elinde, Aristo mantığı ve felsefesi Kelam ilmine ihraç edilmiş.

-delilin butlanı kaidesini tersine çevirmişler: ‘delilin butlanı bir başka delil şle ısbatı mümkün olan medlulün butlanını gerektirmez’ kaidesini geliştirmişler

- Mutezile, Es’arriyye, Şia vs. Mantık ilmini ayıplamışlar, zira İslam’a ters düşen Aristo’nun İlahyyat teorisiyle birlikte bulunduğu için ona hücüm etmişler.

 

  • Felsefe ile Kelam karışmış. Gazzali ve Razi sonrası alimler sadece Aristonun felsefesini incelemişler.
  • Kelam ilmini ileriye götürmek için hiçbir orijinal fikir ortaya atılamamıştır, Kelam araştırmaları eski metinlerde daha çok münakaşaları ve lafzi yanlışlıkları bulmaktan ibaret olmuş!
  •  Kelam ilminin yeniden kalkınması Eşariyye ve Maturidiyye ( Orta yolcu/Tevkifiyye-Eklektik) vs Selefiyye ya da Şia karşı olan münakaşalarla olmuştur.

 

t.i

 

 

KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER

Hülya Alper Sistematik Kelam 2 DİA Özetleri

Hülya Alper Sistematik Kelam 2 DİA Özetleri

DEVAMI

Yusuf Şevki Yavuz- Kelam

Yusuf Şevki Yavuz- Sistematik Kelam 2 Ders Notları Vize ve Final

DEVAMI

Deutsch

Foto Galeri

<p>Yeni Ti-Entertainment.com hakkındaki görüşünüz?</p>